*VÌ SAO NUỐT NGHẸN GẶP NHIỀU Ở NGƯỜI CAO TUỔI
✓ Ở người cao tuổi, niêm mạc của ống tiêu hóa teo dần, gây giảm sút khả năng tiếp nhận thức ăn của cơ quan này.
✓ Ngoài ra, thành biểu mô của niêm mạc miệng cũng mỏng hơn, lợi co rút lại, khiến khả năng nhai giảm đi. Do đó, người cao tuổi sẽ nuốt những mẩu thức ăn to hơn, nhất là khi lơ đãng.
✓ Khi nuốt, sự phối hợp các chức năng ở họng mất sự nhịp nhàng, khiến thức ăn dễ rơi nhầm vào khí quản, gây ho sặc sụa và nghẹt thở.
TRIỆU CHỨNG KHI BỊ NGHẸN Ở NGƯỜI CAO TUỔI
✓ Nếu thức ăn làm bít tắc thực quản, bệnh nhân đang ăn bỗng thấy nuốt khó, nấc, nôn ọe. Lúc này, cửa thanh môn mở ra, miếng thức ăn dễ di chuyển vào khí quản. Hậu quả là bệnh nhân ho kịch liệt, nói không ra tiếng, khó thở, có thể bị nghẹt thở.
✓ Nếu thức ăn làm tắc khí quản, bệnh nhân đột nhiên thở khó, sắc mặt đỏ tía rồi tím ngắt, thần sắc lờ đờ, nấc cụt, có thể tử vong trong vài phút.
✓ Do khí quản bị tắc, việc cho thở ôxy qua mũi, họng sẽ không tác dụng. Những người xung quanh cần lập tức khai thông khí quản cho bệnh nhân, đồng thời báo cho bác sĩ đến hỗ trợ giúp.
*XỬ TRÍ CẤP CỨU NGAY TẠI CHỖ CHO NGƯỜI BỊ NGHẸN
Đối với các trường hợp bị nghẹn, việc xử trí cấp cứu ngay tại chỗ cho người bệnh bằng cách khai thông đường thở vô cùng quan trọng.
✓ Nếu người bị nghẹn vẫn tỉnh táo:
Để nạn nhân ngồi, hơi cúi nửa người trên ra phía trước. Động viên họ gắng sức ho mạnh nhằm đẩy thức ăn ra ngoài hoặc ít ra cũng tạo được khe hở để thở. Người cấp cứu đứng ở phía sau, dùng khủyu tay đập mạnh 4 cái vào vùng lưng giữa hai xương bả vai. Nếu tình huống cho phép, để nạn nhân hơi cúi về phía trước, người cấp cứu đứng phía sau, 2 tay ôm chặt ngang bụng nạn nhân, dùng ngón cái xiết mạnh vào bụng trên 4 lần theo chiều dưới lên. Làm vài lần để đẩy thức ăn ở khí quản, ở cửa thanh môn ra hoặc tạo khe hở để phục hồi chức năng hô hấp.
✓ Nếu nạn nhân bất tỉnh:
Cho nạn nhân nằm nghiêng. Người cấp cứu một mặt lấy ngón tay ấn lưỡi nạn nhân xuống, một mặt dùng khủyu tay đánh mạnh 4 cái vào vùng lưng, giữa hai xương bả vai. Cũng có thể để nạn nhân nằm ngửa, đầu ngả ra sau, người cấp cứu tỳ chặt khủyu tay vào bụng trên nạn nhân, hích 4 cái hướng vào trong và lên trên.
✓ Nạn nhân bị nghẹn bởi thức ăn đặc, nhầy, dính
Nếu bị nghẹn những thực phẩm như bánh trôi, bánh ga-tô..., ngoài các cách cấp cứu nêu trên, có thể để nạn nhân nằm nghiêng, dùng hai ngón tay móc hoặc kẹp thức ăn bị tắc ra. Chỉ cần lách được một khe hở là có thể giữ được tính mạng nạn nhân.
✓ Đã dùng hết cách mà vẫn chưa cứu được
Nếu áp dụng các phương pháp trên mà tình trạng bệnh nhân vẫn không được cải thiện, cần hô hấp nhân tạo ngay bằng cách để nạn nhân nằm ngửa trên nền nhà (trên nền cứng), nắm hai tay nạn nhân ép xuống ngực nạn nhân rồi nhấc lên cao quá vai, làm liên tục. Sau đó nhanh chóng chuyển nạn nhân tới cơ sở y tế gần nhất để được xử trí kịp thời.
*ĐỂ TRÁNH NGHẸN, NGƯỜI CAO TUỔI CẦN LƯU Ý:
✓ Ăn chậm, nhai kỹ.
✓ Tập trung khi ăn, uống: Khi ăn, không nên nói chuyện hay mải mê suy nghĩ. Chỉ nên ngồi vào bàn ăn khi đầu óc thanh thản. Sự căng thẳng, lo buồn, cáu giận sẽ làm bữa ăn mất ngon, dễ gây rối loạn động tác nuốt.
✓ Ăn miếng bé và nuốt từng miếng nhỏ, mềm, nuốt từ từ để thưởng thức đầy đủ hương vị của từng món ăn. Trong gia đình, nên làm những miếng thức ăn nhỏ cho người cao tuổi hoặc dùng dao, kéo cắt nhỏ thức ăn.
Bệnh viện Đông Anh
